علل و اهداف پیدایش فروشگاه‌های زنجیره‌ای

راه‌اندازی وبسایت وندا
14 خرداد 1392
هایپرمارکت
هایپر مارکت چیست؟
13 مرداد 1392
فروشگاههای زنجیره‌ای

فروشگاههای زنجیره‌ای

موضوع فروشگاه‌های زنجیره ای، علل وجودی و شرایط کامیابی آنها مدتی است که مورد توجه صاحب‌نظران قرار گرفته است. این مقاله سعی در ارائه یک بررسی جامع پیرامون این موضوع داشته، در رابطه با شرایط و عوامل موفقیت این فروشگاه‌ها به نکات جدیدی اشاره دارد.

اندیشه مربوط به ایجاد فروشگاه‌های بزرگ برای اولین بار توسط بازرگان فرانسوی آریستید بوسیکو در سال ۱۸۵۲ میلادشی با تأسیس فروشگاه کوچکی به نام بن مارشه برای فروش اجناس خرازی و پارچه تحقق یافت که بعدها این واحد خرده فروشی مادر فروشگاه‌های بزرگ گردید. با تأسیس اولین فروشگاه زنجیره ای، به تدریج در سراسر دنیا فروشگاه‌های مختلف شروع به کار نمودند ایران نیز مانند سایر کشورها فعالیت خود را در این زمینه آغاز کرد، فروشگاه شهروند نیز یکی از فروشگاه‌های زنجیره ای در سطح تهران می‌باشد.

یکی از مکانیسم‌هایی که دولت‌ها در جهت پوشش مناطق مختلف از نظر کاهش هزینه های توزیع و ارائه کالا با قیمت مناسب استفاده می‌کنند ایجاد و تشویق تاسیس فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌باشد. کاهش هزینه های تردد درون شهری، صرفه جویی درزمان خرید شهروندان، کاهش حجم ترافیک، کاهش آلودگی‌های محیط زیست و همچنین سهولت نظارت دولت بر عملکرد بخش خرده فروشی، از دیگر دلایل حائز اهمیت رشد و توسعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران بوده است و در این راستا شهرداری تهران متولی ارائه و اشاعه خدمات مطلوب شهری پیش قدم شده و اولین آثار این حرکت اجتماعی در آبان ماه سال ۱۳۷۲ با افتتاح فروشگاه شماره ۱ در میدان آرژانتین تحت عنوان فروشگاه بیهقی متبلور گردید.

 

مقدمه

موضوع فروشگاه‌های زنجیره ای و مسئله توزیع، چند سالی است که در کشور مطرح شده است. اگرچه ایجاد این فروشگاه‌ها پدیده جدیدی نیست و سابقه آن به سال ۱۳۲۸ و تاسیس تعاونی مصرف سپه برمی گردد، ولی در سالهای اخیر به خصوص در دوره سازندگی به دلیل وجود مشکلات فراوان در بخش توزیع کالاها که بیشتر متأثر از دو عامل وضعیت نابسامان اقتصادی و ساختار نامناسب نظام توزیع سنتی است، دولت بر آن شد تا با تاسیس فروشگاه‌های نوین زنجیره ای، وضعیت توزیع را در کشور بهبود بخشد و از آشفتگی در بازار جلوگیری کند. فروشگاه‌های رفاه و شهروند به دنبال این تصمیم ایجاد شدند، ولی علی رغم تلاش‌های انجام شده، به علت فقدان بینش کافی نسبت به چگونگی اداره این فروشگاه‌ها و عوامل موثر در موفقیت آنها، این واحدها نیز توفیق چندانی در نیل به اهداف تعیین شده نداشته‌اند.

 

تعریف

یک فروشگاه زنجیره ای از چندین فروشگاه خرده فروشی تحت مالکیت مشترک و متمرکز تشکیل می‌شود. وظایف و کارکردهای عمده یک فروشگاه زنجیره ای (خرید، تبلیغات، اجاره و…) توسط یک واحد فرماندهی مرکزی یا یک مدیریت مرکزی کنترل می‌شوند.

فروشگاه‌های زنجیره ای به شبکه ای از خرده فروشی‌های کوچک و بزرگ اطلاق می‌گردند که کالای یکسانی را با مالکیت انحصاری ارائه می‌نمایند.

 

اهداف و علل شکل گیری

از آنجا که سیستم توزیع، رابط بین تولید و مصرف است، هرگونه تغییر و تحول اساسی و عمده در یکی از دو بخش تولید و مصرف، به تغییری بنیادی در بخش توزیع منتهی خواهد شد. قرون هیجدهم و نوزدهم میلادی در اروپا مبدأ تحولات در روش‌های تولید، حمل‌ونقل و… بوده است. در نتیجه سیستم توزیع نیز از این تغییرات بی ثمر نمانده است، به طوری که روش‌ها و نهادهای مدرن توزیع، به تدریج و در ابعاد متنوع رشد و نمو پیدا کرده‌اند و به صورت جایگزین و یا مکمل روش‌های سنتی به فعالیت توزیعی پرداخته‌اند. شکل گیری نهادهای مدرن توزیع مرهون بعضی ابداعات و نوآوری‌ها در روش‌های توزیع نیز می‌باشد. اقدامات ابتکاری بوسیکو – از قبیل قیمت‌های ثابت اعلام شده روی اجناس، ورود و خروج آزاد و آزادی پرسه زنی در مغازه، حق بر گرداندن اجناس و… – معامله نقدی و روش سلف سرویسی نمونه‌هایی از این نوآوری‌ها هستند.

فروشگاه‌های زنجیره ای یکی از این نهادهای توزیع است که پس از پیدایش، مسیری اگرچه غیریکنواخت، اما تکاملی را طی کرده است، به طوری که فروشگاه‌های زنجیره ای کنونی ترکیبی از انواع روش‌های نوین توزیع است. اهداف اولیه شکل گیری این فروشگاه‌ها (البته در شرایط مساعد به وجود آمده پس از انقلاب صنعتی) عمدتاً اقتصادی بوده و به علت وجود حاشیه سود بالا بوده است که افراد، اقدام به تاسیس فروشگاه‌های زنجیره ای می‌کردند. ولی به تدریج این نهاد نوین توزیع نشان داد که علاوه بر سودآوری (برای صاحبان سرمایه در بخش خصوصی)، برای جامعه نیز مزایای عمده ای به ارمغان می‌آورد، و این سبب شده که امروزه دولتمردان ساخت و توسعه این فروشگاه‌ها را بیشتر تشویق و تبلیغ کرده و یا خود متولی ساخت این فروشگاه‌ها باشند.

اهم اهداف مورد نظر دولت‌ها در این رابطه عبارتند از:

۱. فراهم کردن کالاهای مورد نیاز جامعه

۲. هدایت و حمایت برای تولید اقلام مهم

۳. حذف واسطه های غیرضروری میان تولیدکننده و مصرف کننده

۴. جلوگیری از توسعه بی رویه واحدهای تجاری در فضاهای غیرتجاری

۵. جلوگیری از فروش کالاهای غیراستاندارد

۶. توسعه و ترویج فرهنگ استاندارد کردن کالاهای تولید داخلی و استفاده از بارکد ملی

۷. تثبیت قیمت کالا در مناطق مختلف شهری با توجه به یکسان بودن قیمت انواع کالاهای عرضه شده در کلیه شعب واحدهای زنجیره ای

۸. اصلاح الگوی مصرف

۹. بهبود نسبی ترافیک شهری با حذف مسافرت‌های درون شهری غیرضروری

۱۰. هدایت، برنامه ریزی و نظارت بهتر و سهل‌تر دولت بر توزیع و اقتصاد

 

منبع مقاله: مدیریت بازاریابی

منبع عکس: imgur